Kadın, Çevre ve Kalkınma: Çay Üreticisi Kadınların Eşitsizliklere Direnme Stratejileri

Öz

6 Şubat 1924’te 407 sayılı kanunla Rize ili ve Borçka ilçesinde fındık, portakal, limon ve mandalinanın yanı sıra çay tarımının yapılması konusunda hükûmete yetki verilmiş; çay tarımı yapılması halinde uygulanacak destek ve teşvik esasları belirtilmiştir. Yazıda kalkınma, refah, kendi kendine yetme gibi ilkeler doğrultusunda 1950’li yıllardan itibaren hem ekolojik hem toplumsal olarak değişen Rize Pazar’ın bir köyünde emek ve toprak üzerinde yaşanan hane içi kaynak mücadeleleri analiz edilecektir. Feminist politik ekoloji yaklaşımından yola çıkılarak, devlet desteğiyle geçimlik üretimden ticari çay tarımına geçiş sürecine eşlik eden hane içi toplumsal cinsiyetli iktidar ilişkileri ve çay üreticisi kadınların bu ilişkilerdeki failliği takip edilecektir. Yaklaşık bir yıl süren etnografik araştırmaya ve 24 çay üreticisiyle yapılan derinlemesine görüşmelere dayanan araştırma sonucunda çay tarımının emek ve mülkiyet alanında toplumsal cinsiyete dayalı eşitsizliklerle var olduğu ve kadın çay üreticilerinin bu eşitsizliklerle “gündelik direniş” çerçevesinde çeşitli yollarla mücadele ettikleri görülmektedir.