Küresel İklim Finansmanında Karbon Vergisinin Rolü: Türkiye İçin Hibrit Model Önerisi

Öz

İklim değişikliğinin ekonomik ve toplumsal etkilerinin derinleşmesi, düşük karbonlu dönüşümün finansmanında sürdürülebilir mali araçlara duyulan ihtiyacı artırmaktadır. Bu çalışma, karbon vergisinin küresel iklim finansmanındaki rolünü değerlendirmeyi ve Türkiye için uygulanabilir politika seçenekleri geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda karbon vergisinin teorik temelleri, gelir oluşturma kapasitesi, gelirlerin kullanım alanları, yeşil bütçelemeyle ilişkisi, seçilmiş ülke uygulamaları ve karbon fiyatlandırma politikaları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bulgular, karbon vergisinin etkinliğinin vergi oranı, vergi tabanının kapsamı, gelirlerin kullanım biçimi, kurumsal kapasite, toplumsal kabul ve tamamlayıcı politikaların bütünleşik yapısına bağlı olduğunu göstermektedir. Başarılı uygulamalarda vergi gelirlerinin yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, iklim uyumu ve sosyal telafi programlarına yönlendirilmesi emisyon azaltımını ve yeşil dönüşümün finansmanını güçlendirmektedir. Türkiye açısından karbon vergisi ile emisyon ticaret sistemini bütünleştiren ve gelirleri yeşil dönüşüm ile sosyal destek programlarına yönlendiren aşamalı hibrit karbon fiyatlandırma modelinin daha uygulanabilir olduğu değerlendirilmektedir.